منبع : پایگاه اطلاع رسانی دکتر علی شریعتی

ساده مردی صبحگاهان وحشت زده به سرای حضرت سلیمان آمد.حضرت سلیمان پرسید:چیست که تورا چنین پریشان و نگران می بینم؟ مرد گفت اینکه می آمدم عزراییل را دیدم که با نگاهی پر از خشم و کین به من می نگریست.حضرت فرمود اکنون از من چه می خواهی ؟ آیا کاری از دست من ساخته است؟ مرد گفت دستور بده به باد تا مرا به هندوستان ببرد تا شاید از دست عزراییل خلاصی یابم.

حضرت تقاضای مرد را پذیرفت و به باد دستور داد تا او را به هندوستان ببرد.فردای آن روز عزراییل به هنگام بارعام خدمت سلیمان رسید.حضرت از عزراییل پرسید چرا دیروز به آن مرد با نگاه تند نگریستی؟

عزراییل عرض کرد:من به تندی به آن مرد نگاه نکردم بلکه  نگاه من از سر تعجب بود.چون من قرار بود همان روز جان او را در هندوستان بستانم وقتی او را در اینجا دیدم متعجب شدم  و با خود گفتم هندوستان کجا اینجا کجا اگر این مرد صد پرو بال هم داشته باشد امروز به هندوستان نمی تواند برسد در هر حال من سر وقت به هندوستان رسیدم دیدم این مرد همان جا حضور دارد.

تو همه کار جهان  را  همچنین           کن قیاس و چشم بگشا و ببین

از که بگریزیم از خود ای محال             از که  برتابیم  از  حق ای  وبال

شاعر بزرگ ایران در سالهای میانی زندگی چند سالی نیز در شام زیست اما بیشتر زندگی خود را در قونیه گذراند و از همین جا نسبت "رومی" گرفت.

امروزه ملل و اقوامی چند، از آسیای میانه تا آسیای صغیر، مولانا را از خود می دانند و این تفاخر گاه تا مرز تعصب و خصومت نیز پیش می رود.

این در حالی است که مولانا تعلق به سرزمین یا زاد و بوم را امری فرعی یا حتی بی ‌اهمیت می دانسته و با مفهوم "وطن" به معنای امروزین آن، یکسره بیگانه بوده است.

شما را وصيت مي کنم به ترس از خدا در نهان و عيان
و اندک خوردن و اندک خفتن و اندک گفتن و
کناره گرفتن از جرم و جريت­ها و مواظبت بر روزه
و نماز برپا داشتن و فرونهادن هواهاي شيطاني
و خواهش­هاي نفساني و شکيبايي بردرشتي مردمان
و دوري گزيدن از همنشيني با احمقان و نابخردان و سنگدلان
و پرداختن به همنشيني با نيکان و بزرگواران همانا بهترين
مردم کسي است که براي مردم مفيد باشد و بهترين گفتار کوتاه
و گزيده است و ستايش از آن خداوند يگانه است.

از خدا جوييم توفيق ادب بي‌ادب محروم گشت از لطف رب بي‌ادب تنها نه خود را داشت بد بلك آتش در همه آفاق زد مايده از آسمان در مي‌رسيد بي‌شري و بيع و بي‌گفت و شنيد درميان قوم موسي چند كس بي‌ادب گفتند كو سير و عدس منقطع شد خوان و نان از آسمان ماند رنج زرع و بيل و داس‌مان باز عيسي چون شفاعت كرد حق خوان فرستاد و غنيمت بر طبق باز گستاخان ادب بگراشتند چون گدايان زله‌ها برداشتند لابه كرده عيسي ايشان را كه اين دايمست و كم نگردد از زمين بدگماني كردن و حرص‌آوري كفر باشد پيش خوان مهتري زان گدارويان ناديده ز آز آن در رحمت بريشان شد فراز ابر بر نايد پي منع زكات وز زنا افتد وبا اندر جهات هر چه بر تو آيد از ظلمات و غم آن ز بي‌باكي و گستاخيست هم هر كه بي‌باكي كند در راه دوست ره‌زن مردان شد و نامرد اوست از ادب بر نور گشتست اين فلك وز ادب معصوم و پاك آمد ملك بد ز گستاخي كسوف آفتاب شد عزازيلي ز جرات رد باب

مثنوی معنوی

مولانا کتاب معروفش مثنوی معنوی را با بیت معروف «بشنو از نی چون حکایت می‌کند/از جدایی‌ها شکایت می‌کند» آغاز می‌کند. در مقدمهٔ کاملاً عربی مثنوی معنوی نیز که به انشای خود مولانا است، این کتاب به تأکید «اصول دین» نامیده می‌شود («هذا كتابً المثنوي، و هّو اصولُ اصولِ اصولِ الدين»).

مثنوی حاصل پربارترین دوران عمر مولاناست. چون بیش از پنجاه سال داشت که نظم مثنوی را آغاز کرد. اهمیت مثنوی از آن رو نیست که یکی از آثار قدیم ادبیات فارسی ایران است بلکه از آن جهت است که برای بشر سرگشته امروز پیام رهایی و وارستگی دارد. مثنوی فقط عرفان نظری نیست بلکه کتابی است جامع عرفان نظری و عملی. او خود گفته‌است: «مثنوی را جهت آن نگفتم که آن را حمایل کنند، بل تا زیر پا نهند و بالای آسمان روند که مثنوی معراج حقایق است نه آنکه نردبان را بر دوش بگیرند و شهر به شهر بگردند.» بنابراین، عرفان مولانا صرفاً عرفان تفسیر نیست بلکه عرفان تغییر است.

دیوان شمس

غزلیات و «دیوان شمس» (یا دیوان کبیر)، محبوبیت فراوانی کسب کرده‌اند. درصد ناچیزی از این غزلیات به زبانهای عربی و ترکی بوده و عمده غزلیات موجود در این دیوان به زبان شیرین پارسی سروده شده اند.

رباعیات

مولانا در کنار «دیوان شمس» و شعرهایش در «مثنوی‌معنوی»، رباعیات عاشقانه‌ای نیز سروده‌است که می‌گویند پس از خیام از بی‌پرده‌ترین رباعیات به زبان فارسی است. پژوهندگان به ظن قوی بسیاری از رباعیات وی را از او نمی‌دانند.

نمونه‌ای از رباعیات وی چنین است :

آثار منثور

فیه ما فیه

مجالس سبعه

مکاتیب

زادگاه مولانا

پدر مولانا

خانواده مولانا

موقعیت خانواده و اجتماع در زمان رشد مولانا

حکومت در زمان مولانا

جوانی مولانا

اخلاق و افکار مولانا

سلوک مولانا

رحلت مولانا

تربت و مقبره مولانا

کتیبه ها و نوشته ها و مقبره های کنار مزار مولانا